Nexium 20 mg, maagsapresistente tabletten

Wanneer mag u dit middel niet gebruiken?

• U bent allergisch voor esomeprazol of voor een van de stoffen in dit geneesmiddel. Deze stoffen kunt u vinden in rubriek 6.
• U bent allergisch voor andere protonpompremmers (bijvoorbeeld pantoprazol, lansoprazol, rabeprazol, omeprazol).
• U gebruikt een geneesmiddel dat de stof nelfinavir bevat (geneesmiddel voor de behandeling van hiv).
• U heeft in het verleden ernstige huiduitslag of huidafschilfering, blaarvorming en/of mondzweren gekregen na het innemen van Nexium of andere verwante geneesmiddelen.

U mag Nexium niet gebruiken als een van de bovenstaande situaties voor u geldt. Als u daar niet zeker van bent, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u dit middel gebruikt.

Wanneer moet u extra voorzichtig zijn met dit middel?

Neem contact op met uw arts of apotheker voordat u dit middel gebruikt als:

• u ernstige leverproblemen heeft.
• u ernstige nierproblemen heeft.
• u ooit een huidreactie kreeg na behandeling met een geneesmiddel vergelijkbaar met Nexium dat de productie van maagzuur remt.
• bij u een specifiek bloedonderzoek (chromogranine A) moet worden uitgevoerd.

Dit middel kan klachten van andere ziekten verbergen. Deze klachten worden dan minder, maar de oorzaak van de klachten verdwijnt niet. Geldt een van de onderstaande situaties voor u voor of tijdens het gebruik van dit middel, vertel dit dan direct aan uw arts of apotheker:

• u verliest zonder enige aanleiding veel lichaamsgewicht en u heeft moeite met slikken.
• u krijgt maagpijn of problemen met de spijsvertering.
• u geeft voedsel of bloed over.
• u heeft zwarte ontlasting. Dit komt door gestold bloed in de ontlasting.

Heeft uw arts u gezegd dit middel ‘zo nodig’ (op het moment dat u klachten heeft) te gebruiken? Vertel het uw arts als de klachten aanhouden of veranderen.

Bij het gebruik van een protonpompremmer zoals Nexium, met name voor een periode langer dan 1 jaar, is er mogelijk een grotere kans op het breken van de heup, pols of wervelkolom. Vertel het uw arts als u osteoporose heeft, of wanneer u corticosteroïden gebruikt (deze medicatie kan het risico op osteoporose verhogen).

Dit geneesmiddel kan invloed hebben op de manier waarop uw lichaam vitamine B12 opneemt, vooral als u het gedurende een lange periode moet gebruiken. Neem contact op met uw arts als u een van de volgende symptomen opmerkt, die kunnen wijzen op een laag vitamine B12-gehalte:

• extreme vermoeidheid of gebrek aan energie.
• tintelingen.
• pijnlijke of rode tong, aften.
• spierzwakte.
• verstoord gezichtsvermogen.
• geheugenproblemen, verwarring, depressie.

Huiduitslag en huidsymptomen

Vertel het uw arts zo snel mogelijk als u huiduitslag krijgt, vooral op plekken die blootgesteld worden aan zonlicht, aangezien u uw behandeling met Nexium mogelijk zult moeten stopzetten. Denk eraan ook melding te maken van andere bijwerkingen zoals pijn in uw gewrichten.

Er zijn ernstige huidreacties, waaronder stevens-johnsonsyndroom, toxische epidermale necrolyse en geneesmiddelenreactie met eosinofilie en systemische symptomen (DRESS) gemeld in verband met behandeling met Nexium. Als u verschijnselen van deze ernstige huidreacties opmerkt, zoals beschreven in rubriek 4, moet u stoppen met het gebruik van Nexium en onmiddellijk een arts raadplegen.

Kinderen onder de 12 jaar Informatie over dosering voor kinderen in de leeftijd van 1 tot 11 jaar is te vinden in de productinformatie van Nexium in de vorm van granulaat (vraag uw arts of apotheker als u verder informatie nodig heeft).

Gebruikt u nog andere geneesmiddelen? Gebruikt u naast Nexium nog andere geneesmiddelen, of heeft u dat kort geleden gedaan of bestaat de mogelijkheid dat u in de nabije toekomst andere geneesmiddelen gaat gebruiken? Vertel dat dan uw arts of apotheker. Dat geldt ook voor geneesmiddelen waar u geen recept voor nodig heeft. De werking van deze geneesmiddelen zou door dit middel namelijk kunnen veranderen. En andersom zouden deze geneesmiddelen ook de werking van dit middel kunnen veranderen.

Neem dit middel niet in als u geneesmiddelen gebruikt die de stof nelfinavir bevatten (voor de behandeling van hiv).

Vertel het uw arts of apotheker als u de volgende geneesmiddelen gebruikt:

• atazanavir (geneesmiddel voor de behandeling van hiv).
• clopidogrel (geneesmiddel om bloedstolsels te voorkomen).
• ketoconazol, itraconazol of voriconazol (geneesmiddel om schimmelinfecties te behandelen).
• erlotinib (voor de behandeling van kanker).
• citalopram, imipramine of clomipramine (geneesmiddel om depressie te behandelen).
• diazepam (geneesmiddel voor de behandeling van angst, spierverslapping of bij epilepsie).
• fenytoïne (geneesmiddel bij epilepsie). Uw arts zal u willen controleren als u begint of stopt met het innemen van Nexium.
• geneesmiddelen die gebruikt worden om uw bloed te verdunnen (zoals warfarine). Uw arts zal u willen controleren als u begint of stopt met het innemen van Nexium.

• cilostazol (geneesmiddel bij de behandeling van ‘claudicatio intermittens’ – een pijn in uw benen bij het lopen die veroorzaakt wordt door onvoldoende doorbloeding).
• cisapride (geneesmiddel voor problemen met de spijsvertering en terugvloeiend maagzuur).
• digoxine (geneesmiddel bij hartproblemen).
• methotrexaat (een chemotherapeutisch geneesmiddel dat in hoge doses gebruikt wordt bij de behandeling van kanker) – als u hoge doseringen van methotrexaat neemt, kan uw arts de behandeling met Nexium tijdelijk stoppen.
• tacrolimus (geneesmiddel bij orgaantransplantatie).
• rifampicine (geneesmiddel voor de behandeling van tuberculose).
• sint-janskruid (Hypericum perforatum) (geneesmiddel om depressie te behandelen).

Heeft uw arts u de antibiotica amoxicilline en claritromycine voorgeschreven en Nexium voor de behandeling van een maagzweer als gevolg van een Helicobacter pylori-infectie? Dan is het erg belangrijk dat u uw arts of apotheker vertelt welke middelen u nog meer gebruikt.

Waarop moet u letten met eten en drinken? U kunt de tabletten met voedsel innemen of op een lege maag.

Zwangerschap, borstvoeding en vruchtbaarheid Bent u zwanger, denkt u zwanger te zijn, wilt u zwanger worden of geeft u borstvoeding? Neem dan contact op met uw arts of apotheker voordat u dit geneesmiddel gebruikt. Uw arts bepaalt of u dit middel kunt innemen tijdens uw zwangerschap.

Het is niet bekend of dit middel terechtkomt in de moedermelk. Daarom mag u dit middel niet innemen als u borstvoeding geeft.

Rijvaardigheid en het gebruik van machines Dit middel heeft waarschijnlijk geen invloed op uw vermogen om een voertuig te besturen of om machines te gebruiken. Maar bijwerkingen zoals duizeligheid en zichtproblemen kunnen soms of zelden voorkomen (zie rubriek 4). Wanneer dit voorkomt, moet u geen voertuig besturen of machines gebruiken.

Nexium bevat sucrose Dit middel bevat suikerbolletjes die sucrose (een soort suiker) bevatten. Als uw arts u heeft verteld dat u sommige suikers niet kunt verdragen, overleg dan met uw arts of apotheker voordat u dit middel gebruikt.

Nexium bevat natrium Dit geneesmiddel bevat minder dan 1 mmol natrium (23 mg) per tablet, dat wil zeggen dat het in wezen ‘natriumvrij’ is.

Gebruik dit geneesmiddel altijd precies zoals uw arts of apotheker u dat heeft verteld. Twijfelt u over het juiste gebruik? Neem dan contact op met uw arts of apotheker.

• Als u dit middel langer dan een jaar gebruikt, zal uw arts u ter controle blijven volgen.
• Heeft uw arts u verteld dit middel ‘zo nodig’ (op het moment dat u klachten heeft) te gebruiken? Vertel het uw arts als de klachten veranderen.

Dosering

• Uw arts zal u vertellen hoeveel tabletten u moet innemen en hoelang u ze moet gebruiken. Dit hangt af van uw conditie, uw leeftijd en hoe goed uw lever werkt.
• De aanbevolen dosering staat hieronder per ziekte vermeld.

Gebruik bij volwassenen van 18 jaar en ouder Behandelen van maagzuurgerelateerde klachten door gastro-oesofageale refluxziekte (GORZ)

• Bij een licht beschadigde slokdarm: eenmaal per dag 1 tablet van 40 mg gedurende vier weken. Als uw slokdarm na vier weken nog niet voldoende is hersteld, kan uw arts besluiten u dit middel nog eens vier weken voor te schrijven.
• Bij een genezen slokdarm: eenmaal per dag 1 tablet van 20 mg.
• Bij een onbeschadigde slokdarm: eenmaal per dag 1 tablet van 20 mg. Als uw ziekte onder controle is, zal uw arts u waarschijnlijk vertellen dat u dit middel ‘zo nodig’ mag innemen met een maximum van 1 tablet van 20 mg per dag.
• Als u ernstige leverproblemen heeft, zal uw arts u een lagere dosering geven.

Behandelen en voorkomen van maagzweren door een Helicobacter pylori-infectie

• De aanbevolen dosering is tweemaal per dag 1 tablet van 20 mg gedurende een week.
• Uw arts zal u ook antibiotica, bijvoorbeeld amoxicilline en claritromycine, voorschrijven.

Behandelen van maagzweren die veroorzaakt worden door NSAID’s (niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen)

De aanbevolen dosering voor volwassenen (vanaf 18 jaar) is eenmaal per dag 1 tablet van 20 mg gedurende vier tot acht weken.

Voorkomen van maagzweren bij het gebruik van NSAID’s (niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen) ● De aanbevolen dosering is eenmaal per dag 1 tablet van 20 mg.

Behandelen van te veel maagzuur als gevolg van een tumor in de alvleesklier (zollinger-ellisonsyndroom)

• De aanbevolen dosering is tweemaal per dag 1 tablet van 40 mg.
• Uw arts zal de dosering aanpassen aan uw behoefte en beslist hoelang u het geneesmiddel moet innemen. De maximale dosering is tweemaal per dag 80 mg.

Voorkomen van een nieuwe bloeding van een zweer. U heeft dit middel eerst via het infuus gekregen en vervolgt nu uw behandeling met tabletten ● Eenmaal per dag 1 tablet van 40 mg gedurende vier weken.

Gebruik bij jongeren van 12 jaar en ouder Behandelen van maagzuurgerelateerde klachten door gastro-oesofageale refluxziekte (GORZ)

• Bij een licht beschadigde slokdarm: eenmaal per dag 1 tablet van 40 mg gedurende vier weken. Als uw slokdarm na vier weken nog niet voldoende is hersteld, kan uw arts besluiten u dit middel nog eens vier weken voor te schrijven.
• Bij een genezen slokdarm: eenmaal per dag 1 tablet van 20 mg.
• Bij een onbeschadigde slokdarm: eenmaal per dag 1 tablet van 20 mg.
• Als u ernstige leverproblemen heeft, zal uw arts u een lagere dosering geven.

Behandelen en voorkomen van maagzweren door een Helicobacter pylori-infectie

• De aanbevolen dosering is tweemaal per dag 1 tablet van 20 mg gedurende een week.
• Uw arts zal u ook antibiotica, bijvoorbeeld amoxicilline en claritromycine, voorschrijven.

Gebruiksaanwijzing

• U kunt de tabletten op ieder moment van de dag innemen.
• U kunt de tabletten met voedsel innemen of op een lege maag.
• Slik de tabletten in zijn geheel door met een glas water. Kauw niet op de tablet en maal de tablet niet fijn. Elke tablet bevat namelijk kleine korreltjes met het geneesmiddel erin en een beschermend laagje er omheen. Dit laagje beschermt het geneesmiddel tegen afbraak door het maagzuur. Het is daarom belangrijk om de korreltjes niet te beschadigen.

Heeft u problemen met slikken?

• Als u problemen heeft met het slikken van tabletten, volg dan deze stappen:
  • doe de tablet in een half glas (kraan)water. Gebruik geen andere vloeistoffen.
  • roer totdat de tablet uiteenvalt (het mengsel wordt troebel). Drink de vloeistof binnen 30 minuten op. Roer altijd even door uw glas vlak voor u de vloeistof opdrinkt.
  • vul uw glas opnieuw voor de helft met (kraan)water en drink dit op. Zo bent u er zeker van dat alle korreltjes worden ingenomen. De korreltjes bevatten het geneesmiddel, kauw of plet ze daarom niet.
• Als u helemaal niet kunt slikken en een voedingssonde heeft, kan de tablet worden vermengd met water en via de (maag)sonde rechtstreeks in uw maag worden toegediend.

Gebruik bij kinderen onder de 12 jaar Dit middel wordt afgeraden voor kinderen onder de 12 jaar.

Informatie over dosering voor kinderen in de leeftijd van 1 tot 11 jaar is te vinden in de productinformatie van Nexium in de vorm van granulaat (vraag uw arts of apotheker als u verder informatie nodig heeft).

Ouderen Er is geen aanpassing van de dosering nodig bij ouderen.

Heeft u te veel van dit middel gebruikt? Als u meer van dit middel heeft gebruikt dan u is voorgeschreven, waarschuw dan direct uw arts of apotheker.

Bent u vergeten dit middel in te nemen?

• Als u bent vergeten uw dosis in te nemen, neem deze dan alsnog in zodra u het zich herinnert. Als het bijna tijd is voor de volgende dosis, moet u de gemiste dosis overslaan.
• Neem geen dubbele dosis om een vergeten dosis in te halen.

Heeft u nog andere vragen over het gebruik van dit geneesmiddel? Neem dan contact op met uw arts of apotheker.

Zoals elk geneesmiddel kan ook dit geneesmiddel bijwerkingen hebben, al krijgt niet iedereen daarmee te maken.

Stop met dit middel te gebruiken en neem direct contact op met uw arts als een van de volgende ernstige bijwerking voorkomt:

• geelverkleuring van de huid, donkere urine en vermoeidheid. Dit kan door leverproblemen komen. Deze bijwerkingen treden zelden op en kan voorkomen bij maximaal 1 op de 1.000 mensen.
• plotselinge piepende ademhaling, zwelling van uw lippen, tong en keel of lichaam, huiduitslag, flauwvallen of problemen bij het slikken (ernstige allergische reactie). Deze bijwerkingen treden zelden op en kunnen voorkomen bij maximaal 1 op de 1.000 mensen.
• plotseling optreden van ernstige huiduitslag of roodheid van de huid met blaarvorming en vervelling kan zelfs na enkele weken behandeling optreden. Er kunnen ook ernstige blaren en bloedingen optreden aan de lippen, ogen, mond, neus en geslachtsorganen. De huiduitslag kan zich ontwikkelen tot ernstige wijdverbreide huidbeschadiging (afpellen van de opperhuid en oppervlakkige slijmvliezen) met levensbedreigende gevolgen. Dit zou ‘erythema multiforme’, ‘stevens-johnsonsyndroom’ of ‘toxische epidermale necrolyse’ kunnen zijn. Deze bijwerkingen treden zelden op en kunnen voorkomen bij maximaal 1 op de 10.000 mensen.
• huiduitslag op een groot deel van uw lichaam, hoge lichaamstemperatuur en opgezette lymfeklieren (DRESS-syndroom of

geneesmiddelenovergevoeligheidssyndroom). Deze effecten zijn zeer zeldzaam en kunnen voorkomen bij 1 op de 10.000 mensen.

Andere mogelijke bijwerkingen zijn:

Vaak (kan voorkomen bij maximaal 1 op de 10 mensen):

• hoofdpijn.
• diarree, maagpijn, verstopping, winderigheid (flatulentie).
• misselijkheid of overgeven.
• benigne poliepen in de maag.

Soms (kan voorkomen bij maximaal 1 op de 100 mensen):

• opzwellen van de voeten en enkels.
• slapeloosheid.
• duizeligheid, tintelingen waaronder slapende ledematen, slaperig gevoel.
• duizelig gevoel (vertigo).
• droge mond.
• veranderingen in bloedtesten die bepalen hoe de lever werkt.
• huiduitslag, netelroos (bultjes) en jeuk.
• gebroken heup, pols of wervelkolom (bij chronisch gebruik van Nexium in hoge doseringen).

Zelden (kan voorkomen bij maximaal 1 op de 1.000 mensen):

• bloedziekten zoals een verlaagde hoeveelheid witte bloedcellen of bloedplaatjes. Dit kan zwakte en blauwe plekken veroorzaken of kan het optreden van infecties verhogen.
• lage hoeveelheid natrium in het bloed. Dit kan zwakte, ziekte (overgeven) en kramp veroorzaken.
• gevoel van onrust, verwarring of neerslachtigheid.
• smaakveranderingen.
• gezichtsproblemen zoals wazig zien.
• plotseling gevoel van piepende ademhaling of kortademigheid (bronchospasmen).
• een ontsteking in de mondholte.
• een schimmelinfectie van de darmen die ‘spruw’ wordt genoemd.
• leveraandoeningen, inclusief geelzucht met als gevolg geelverkleuring van de huid, donkere urine en moeheid.
• haaruitval (alopecia).
• huiduitslag bij blootstelling aan zonlicht.
• gewrichtspijn (artralgie) of spierpijnen (myalgie).
• algeheel gevoel van onwel zijn en futloosheid.
• toegenomen transpiratie.

Zeer zelden (kan voorkomen bij maximaal 1 op de 10.000 mensen):

• veranderingen in de bloedsamenstelling inclusief gebrek aan witte bloedcellen (agranulocytose).
• agressie.
• zien, voelen of horen van dingen die er niet zijn (hallucinaties).
• ernstige leverproblemen die kunnen leiden tot leverfalen en hersenontsteking.
• plotseling ernstige huiduitslag of blaarvorming of vervelling van de huid. Dit kan samengaan met hoge koorts en gewrichtspijn (erythema multiforme, stevens-johnsonsyndroom, toxische epidermale necrolyse, geneesmiddelenreactie met eosinofilie en systemische symptomen).
• spierzwakte.
• ernstige nierproblemen.
• borstvorming bij mannen.

Niet bekend (frequentie kan met de beschikbare gegevens niet worden bepaald):

• als u Nexium langer dan 3 maanden gebruikt, is het mogelijk dat u een te lage hoeveelheid magnesium in uw bloed krijgt. Een te laag gehalte magnesium kan zich uiten in klachten als vermoeidheid, onvrijwillige spiertrekkingen, verwardheid (desoriëntatie), toevallen/stuipen (convulsies), duizeligheid en een versnelde hartslag. Als u een van deze symptomen heeft, neem dan contact met uw arts of apotheker op. Een te laag magnesiumgehalte kan ook leiden tot een verlaagd calcium- of kaliumgehalte in het bloed. Uw arts kan besluiten om regelmatig bloedonderzoek te doen om uw magnesiumgehalte te bepalen.
• ontsteking in de darmen (waardoor diarree kan optreden).
• huiduitslag, mogelijk met pijn in de gewrichten.

Dit middel kan in zeer zeldzame gevallen de witte bloedcellen aantasten en kan leiden tot een verminderde weerstand. Neem direct contact op met uw arts als u een infectie heeft met een van de volgende verschijnselen:

• koorts met een ernstig verminderde algehele conditie.
• koorts met verschijnselen van een lokale infectie zoals nekpijn, keelpijn of pijn in de mond.
• problemen bij het plassen.

Uw arts zal in deze situaties een bloedtest afnemen om een mogelijk tekort van witte bloedcellen (agranulocytose) te controleren. Het is belangrijk dat u dan informatie geeft over de geneesmiddelen die u op dat moment gebruikt.

Het melden van bijwerkingen Krijgt u last van bijwerkingen, neem dan contact op met uw arts of apotheker. Dit geldt ook voor mogelijke bijwerkingen die niet in deze bijsluiter staan. U kunt bijwerkingen ook rechtstreeks melden via het Nederlands Bijwerkingen Centrum Lareb, website: www.lareb.nl. Door bijwerkingen te melden, kunt u ons helpen meer informatie te verkrijgen over de veiligheid van dit geneesmiddel.

• Buiten het zicht en bereik van kinderen houden.
• Bewaren beneden 30°C.
• Gebruik dit geneesmiddel niet meer na de uiterste houdbaarheidsdatum. Die is te vinden op het etiket op de verpakking na ‘EXP:’. Daar staat een maand en een jaar. De laatste dag van die maand is de uiterste houdbaarheidsdatum.
• Bewaren in de oorspronkelijke verpakking ter bescherming tegen vocht.
• Spoel geneesmiddelen niet door de gootsteen of de wc en gooi ze niet in de vuilnisbak. Vraag uw apotheker wat u met geneesmiddelen moet doen die u niet meer gebruikt. Ze worden dan op een verantwoorde manier vernietigd en komen niet in het milieu terecht.

Welke stoffen zitten er in dit middel? De werkzame stof in dit middel is esomeprazol. Nexium maagsapresistente tabletten zijn verkrijgbaar in twee sterktes: 20 mg en 40 mg esomeprazol (als magnesiumtrihydraat).

De andere stoffen in dit middel zijn:

• copolymeer van methacrylzuur en ethylacrylaat (1:1) dispersie 30%.
• crospovidon.
• glycerolmonostearaat 40-55.
• hyprolose.
• hypromellose.
• macrogol.
• magnesiumstearaat.
• microkristallijne cellulose.
• natriumstearylfumaraat.
• polysorbaat 80.
• suikerbolletjes (sucrose en maiszetmeel).
• synthetische paraffine.
• talk.
• titaandioxide (E171).
• triethylcitraat.
• ijzeroxide (20 mg: roodbruin, geel; 40 mg: roodbruin) (E172).

Hoe ziet Nexium eruit en hoeveel zit er in een verpakking? Nexium 20 mg zijn lichtroze maagsapresistente tabletten met merkteken ‘A’ boven ‘EH’ op de ene zijde en ‘20 mg’ op de andere zijde. De tabletten zijn verkrijgbaar in doordrukstrips in ‘wallets’ met 14 tabletten.

Nexium 40 mg zijn roze maagsapresistente tabletten met merkteken ‘A’ boven ‘EI’ op de ene zijde en ‘40 mg’ op de andere zijde. De tabletten zijn verkrijgbaar in doordrukstrips in ‘wallets’ met 28 tabletten.

Houder van de vergunning voor het in de handel brengen en fabrikant Registratiehouder:

Euro Registratie Collectief b.v. Kempkens 2200

5465 F Veghel

Ompakker (zie etiket op de buitenverpakking):

Brocacef B.V., Maroastraat 43, 1060 LG Amsterdam of

Stephar B.V., Kempkens 2200, 5465 F Veghel

Fabrikant:

AstraZeneca AB

Gärtunavägen

SE-151 85 Södertälje

Zweden

Grünenthal GmbH

Zieglerstraße 6

52078 Aachen

Duitsland

In het register ingeschreven onder RVG 135818//25387 Nexium 20 mg, maagsapresistente tabletten (Oostenrijk)

RVG 127079//25388 Nexium 40 mg, maagsapresistente tabletten (Griekenland)

Deze bijsluiter is voor het laatst goedgekeurd in juni 2026 BS000288 – mmjj / 160925-0326_BT&Y9G_B

Andere informatiebronnen Meer informatie over dit geneesmiddel is beschikbaar op de website van het CBG (www.cbg-meb.nl).

De volgende informatie is alleen bestemd voor artsen of andere beroepsbeoefenaren in de gezondheidszorg.

Toediening via maagsonde

1. Doe de tablet in een geschikte spuit en vul de spuit met ongeveer 25 ml water en 5 ml lucht. Voor enkele sondes is dispersie in 50 ml water nodig om te voorkomen dat de sonde door de korreltjes verstopt raakt.
2. Schud direct de spuit gedurende ongeveer 2 minuten om de tablet te dispergeren.
3. Houd de spuit rechtop met de punt naar boven en controleer of de punt niet verstopt is geraakt.
4. Koppel de spuit aan de sonde, terwijl de positie zoals hierboven gehandhaafd blijft.
5. Schud de spuit en plaats deze zo dat de punt naar beneden wijst. Spuit direct 5-10 ml in de sonde. Keer de spuit om na het inspuiten en schud (de spuit moet met de punt omhoog worden gehouden om te voorkomen dat de punt verstopt raakt).
6. Keer de spuit om met de punt naar beneden en spuit direct nogmaals 5-10 ml in de sonde. Herhaal deze procedure totdat de spuit leeg is.
7. Vul de spuit met 25 ml water en 5 ml lucht en herhaal stap 5 indien nodig om zo achtergebleven neerslag eruit te spoelen. Voor sommige sondes is 50 ml water nodig.