Lithium

Lithium is een werkzame stof die wordt gebruikt om manische episoden bij bipolaire stoornis te behandelen. Lithium komt in verschillende vormen voor in geneesmiddelen, maar meestal in de vorm van lithiumcarbonaat, lithiumcitraat, lithiumsulfaat of lithiumacetaat. Het behoort tot de groep van antipsychotica en stemmingsstabilisatoren. Lithiumcarbonaat bestaat als een wit poeder. Lithium behoort tot de alkalimetalen in het periodiek systeem (PSE) en heeft atoomnummer 3. Lithium is een licht metaal en komt voor in de 2e periode van het PSE.

Lithium wordt gebruikt bij de behandeling van psychiatrische ziekten - in de eerste plaats bipolaire stoornis . Als stemmingsstabilisator kan het worden gebruikt om zowel manie als depressie te behandelen.

In tegenstelling tot andere psychotrope medicijnen veroorzaakt lithium geen effect bij gezonde mensen. Lithium kan ook worden gebruikt om antidepressiva te versterken.

Het exacte werkingsmechanisme is nog niet opgehelderd. Er wordt echter aangenomen dat lithium door zijn kleine formaat kalium-, natrium- en calciumkanalen kan bezetten en blokkeren, vooral in neuronale enzymen of neurotransmitterreceptoren. De heersende hypothese in de wetenschap is dat lithium inwerkt op glutamaatreceptoren. Lithium zou de in- en uitstroom van glutamaatreceptoren - met name GluR3 - veranderen zonder de omkeerpotentiaal te verschuiven. Lithium wordt verondersteld de hoeveelheid glutamaat tussen individuele neuronen constant te houden, d.w.z. niet te groot en niet te klein. Men vermoedt zelfs dat te veel glutamaat verantwoordelijk is voor manieën en te weinig glutamaat voor depressies .

Lithium wordt onveranderd via de nieren uitgescheiden in de urine. Lithium is niet gebonden aan plasma-eiwitten. Aangezien de lithiumspiegel in het bloed slechts zeer minimale schommelingen tolereert, moeten er regelmatig bloedcontroles worden uitgevoerd om de lithiumspiegel constant te houden tussen 0,5 mmol/L en 1,2 mmol/L. Lithiumspiegels boven de 3 mmol/L kunnen levensbedreigend zijn. De halfwaardetijd, d.w.z. de tijd die het lichaam nodig heeft om de helft van de werkzame stof uit te scheiden, is ongeveer 24 uur.

Neem lithium altijd precies in zoals beschreven in de bijsluiter of zoals uw arts u heeft verteld.

De gebruikelijke aanbevolen dosis voor volwassenen en kinderen ouder dan 12 jaar is 1800 mg per dag.

De onderhoudsdosis voor langdurig gebruik is 900 - 1200 mg per dag.

Voor mensen ouder dan 65 jaar moet een lagere dosis worden voorgeschreven.

De volgende bijwerkingen kunnen optreden:

• tremor
• toegenomen urineren
• dorst
• misselijkheid

Bovengenoemde bijwerkingen treden meestal op in het begin en verdwijnen meestal na enige tijd.

Andere bijwerkingen kunnen zijn:

Cardiovasculaire en vasculaire aandoeningen:

• onregelmatige of trage polsslag
• lage bloeddruk
• koude handen en voeten(syndroom van Raynaud)
• ineenstorting van de bloedsomloop
• ECG-veranderingen

Zenuwstelselaandoeningen:

• tremoren
• spiertrekkingen
• Bewegingsstoornissen
• Onwillekeurige bewegingen van armen en benen
• Vertraagde bewegingen
• krampen
• duizeligheid
• slaperigheid
• Trillen van de ogen
• hoofdpijn
• onduidelijke spraak
• toevallen
• inflammatoire zwelling van de hersenen
• stijfheid
• coma
• spierzwakte
• verminderde zenuwgeleidingssnelheid
• perifere neuropathie

Ziekten van de huid:

• gedeeltelijke haaruitval
• acne
• haarwortelontsteking
• jeuk
• Verergering van psoriasis
• Zwelling van huid en slijmvliezen
• Uitslag
• Overgevoeligheidsreacties
• Uitbarstingen op de huid of slijmvliezen

Ziekten van het endocriene systeem:

• Disfunctie van de schildklier en bijschildklier.
• Vergroting van de schildklier (hyperthyreoïdie)

Ziekten van het maagdarmkanaal:

• Verlies van eetlust
• Misselijkheid en braken
• Diarree
• Gastritis
• Overmatige speekselproductie
• droge mond

Bloedstoornissen:

• Toename van witte bloedcellen (leukocytose).

Stofwisselingsziekten:

• Stijging van de bloedsuikerspiegel
• Stijging van serumcalcium
• Gewichtstoename

Ziekten van de skeletspieren, het bindweefsel en de botten:

• Gewrichtspijn
• Spierpijn
• Vasthouden van water in de weefsels (oedeem)

Psychiatrische aandoeningen:

• Hallucinaties
• Sufheid
• Geheugenverlies

Nieraandoeningen:

• Toegenomen urineren
• Urinaire incontinentie
• Verminderde nierfunctie
• Acuut nierfalen
• Niertumoren (met langdurige behandeling)

Ziekten van de geslachtsorganen:

• seksuele disfunctie
• Impotentie

Zintuiglijke ziekten:

• Gezichtsvelddefecten
• wazig zicht
• Smaakzin stoornissen

Er kunnen wisselwerkingen optreden als de volgende geneesmiddelen tegelijkertijd worden ingenomen:

• Metronidazol
• niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID's)
• geneesmiddelen tegen hoge bloeddruk of hartfalen
• geneesmiddelen tegen uitdroging
• empagliflozin
• Dapagliflozin
• Ureum (ureum)
• Xanthine (bijv. cafeïne)
• Natriumbicarbonaat
• Neuroleptica
• Carbamazepine
• Methyldopa
• Geneesmiddelen voor de behandeling van depressie
• Calcium kanaal blokkers

Lithium mag NIET worden ingenomen in de volgende gevallen:

• in geval van allergie voor lithium

Lithium mag NIET worden ingenomen onder de 12 jaar vanwege gebrek aan ervaring.

Voor mensen ouder dan 65 jaar moet een lagere dosis worden voorgeschreven.

Zwangerschap

Lithium mag NIET worden ingenomen tijdens de zwangerschap , tenzij uw arts van mening is dat het absoluut noodzakelijk is. Lithium heeft een licht teratogeen effect, wat betekent dat het misvormingen bij ongeboren baby's kan veroorzaken.

In het eerste trimester van de zwangerschap heeft onderzoek aangetoond dat hartmisvormingen (Ebstein's anomalie) kunnen optreden. Dit is een misvorming van de blaadjes van de tricuspidalisklep in het hart. Recente studies hebben aangetoond dat het risico op misvorming afhankelijk is van de dosering.

In het 2e en 3e trimester van de zwangerschap kan de pasgeborene na gebruik van lithium last krijgen van aanpassingsstoornissen na de geboorte. De pasgeborene kan last krijgen van hartritmestoornissen, ademhalingsstoornissen of temperatuurregulatiestoornissen. Een geboorte in een kliniek met neonatologie is daarom absoluut noodzakelijk. Daarnaast kunnen tijdens de zwangerschap hypothyreoïdie en diabetes insipidus (suikerziekte bij de foetus) optreden bij het ongeboren kind.

Als lithium toch wordt gebruikt tijdens de zwangerschap, moet de ongeboren baby nauwlettend worden gevolgd door middel van echografie.

Atypische antipsychotica, zoals quetiapine, kunnen worden gebruikt als alternatief voor bipolaire affectieve stoornissen.

Borstvoeding

Lithium mag NIET worden ingenomen tijdens het geven van borstvoeding . Lithium gaat over in de moedermelk. Plasmaconcentratiemetingen hebben aangetoond dat de concentratie bij zuigelingen tot 58% van die bij de moeder kan zijn. Dit kan leiden tot talrijke effecten en bijwerkingen bij de zuigeling. In individuele gevallen, in overleg met uw arts, kan de lithiumtherapie worden voortgezet ondanks het geven van borstvoeding. Dit vereist echter een zeer lage lithiumdosis van de moeder en zeer strikte controle van de zuigeling door de kinderarts met mogelijk regelmatige bloedcontroles van de zuigeling.

Al in 1850 werd lithium gebruikt als medicijn, namelijk tegen jicht. Dit bleek echter niet effectief, maar het onderzoek ging door tot 1949, toen de Australische psychiater John Cade een mogelijk toepassingsgebied beschreef. Hij testte lithium op cavia's en merkte een duidelijke verandering in het gedrag van de dieren.

John Cade deed vervolgens een zelfmoordpoging, waarna lithium in 1952-1954 in een ziekenhuis in Denemarken werd onderzocht als medicijn voor de behandeling van depressie, schizofrenie en manie.