Inhoud
Dalteparine is een werkzame stof voor de preventie van trombose, hartaanvallen en instabiele angina pectoris bij risicopatiënten.
Advertentie
Basis
Dalteparine is een actief ingrediënt voor de preventie van trombose, hartaanvallen en instabiele angina pectoris bij risicopatiënten. Dalteparine wordt echter ook gebruikt op middellange- en langeafstandsvluchten om diep-veneuze trombose te voorkomen. Het is een heparine met een laag moleculair gewicht, een "bloedverdunner" (anticoagulans).
De voordelen van dalteparine zijn de verhoogde beschikbaarheid (biobeschikbaarheid) van de werkzame stof in het lichaam en het veilige gebruik bij zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven. Daarnaast heeft het een langere halfwaardetijd dan heparine, waardoor het langer in het lichaam blijft en dus langer effect kan hebben.
Het nadeel van Dalteparine ten opzichte van heparine is echter de iets zwakkere werking. Vanwege het relatief lage bijwerkingenprofiel is het desondanks erg populair. Dalteparine wordt verkregen uit de splitsing van hoogmoleculaire heparine.
Het voorkomt de vorming van bloedstolsels (trombi) in bloedvaten. In combinatie met aspirine wordt het gebruikt in de spoedeisende geneeskunde voor acute hartaanvallen. Dalteparine wordt ook gebruikt bij hemodialyse voor chronische nierinsufficiëntie. Dalteparine zit meestal in geneesmiddelen als dalteparinenatrium en wordt meestal als injectievloeistof in het vetweefsel (subcutaan) geïnjecteerd.
Effect
Dalteparine werkt door te binden aan het eiwit antitrombine. Dit leidt tot remming van stollingsfactor Xa, die verantwoordelijk is voor de vorming van het enzym trombine dat stolling bevordert. Door Xa te remmen, wordt er geen trombine meer aangemaakt en stolt het bloed minder. Door de langere halfwaardetijd blijft de remming van stollingsfactor Xa ook langer behouden en wordt de bloedstolling dus langer verzwakt.
Dalteparine heeft een biologische beschikbaarheid van 87%, wat betekent dat 87% van de werkzame stof beschikbaar is in het lichaam na toediening (inname). De rest is al afgebroken (gemetaboliseerd).
Dalteparine is voor >90% gebonden aan plasma-eiwitten in het bloed. Dalteparine wordt afgebroken in de lever en uitgescheiden in de urine. De halfwaardetijd, d.w.z. de tijd die het lichaam nodig heeft om de helft van de werkzame stof uit te scheiden, is 2 uur intraveneus (toediening via de ader) en 3-5 uur subcutaan (toediening in vetweefsel).
Dosering
Neem Dalteparine altijd precies in zoals beschreven in de bijsluiter of zoals afgesproken met uw arts.
De gebruikelijke aanbevolen dosis voor de preventie van trombotische voorvallen is 5.000 IE/dag (internationale eenheden) s.c. (onderhuids geïnjecteerd in vetweefsel) bij volwassenen.
Dalteparine kan na training door de gebruiker zelf worden geïnjecteerd. Het kan in een U-vorm rond de navel of in het midden van de dij worden geïnjecteerd. Voor elke toepassing moet een andere injectieplaats worden gekozen. Op plaatsen waar de huid niet volledig intact is (bijv. roodheid, zwelling, littekens, enz.) mag Dalteparine NIE NOOIT worden geïnjecteerd. Voor gebruik moet de beoogde injectieplaats worden gedesinfecteerd met een alcoholdoekje en moet worden gewacht tot het alcoholdoekje werkt. Voor het inbrengen moet een huidplooi worden opgetild met de vingers en vervolgens moet de naald worden geïnjecteerd onder een hoek van 45°-90°. Nadat de naald uit de huid is gehaald, kan er een kleine hoeveelheid bloed uit de prikplaats komen. Hiervoor moet je gedurende ongeveer 10 seconden lichte druk uitoefenen op de prikplaats met watten.
BELANGRIJK:Gooi gebruikte spuiten en naalden altijd alleen weg in daarvoor bestemde containers, NOOIT bij het huisvuil!
Bijwerkingen
De volgende bijwerkingen kunnen optreden:
| Orgaansysteem | Bijwerkingen |
| Ziekten van het immuunsysteem, bloed en lymfestelsel | Vermindering van het aantal bloedplaatjes (trombocytopenie), overgevoeligheidsreacties, allergische shock, misselijkheid en braken, hoofdpijn, koorts, pijn in de ledematen, rhinitis, traanvorming, netelroos (urticaria), jeuk, kortademigheid, bloeddrukdaling, bronchiale spasmen. |
| Stofwisselings- en voedingsstoornissen | Bijnierhypofunctie, verhoogde serumkaliumconcentratie, verlaagde serumnatriumconcentratie, collaps, uitdroging. |
| Zenuwstelselaandoeningen | Bloedingen in de schedel, hematomen in het gebied van de wervelkolom of het ruggenmerg |
| Vasculaire aandoeningen | Bloedingen, bloeddrukdaling, trage hartslag (bradycardie), hersenbloeding, gevoelloosheid, vernauwing van bloedvaten (vasoconstrictie), pijnlijke langdurige erectie zonder seksuele opwinding (bij mannen). |
| Ziekten van het maagdarmkanaal | Bloed in de ontlasting, bloeding in het achterste buikvlies |
| Lever- en galgangaandoeningen | Stijging van leverenzymen |
| Ziekten van de huid | Afsterving van huidgebieden (huidnecrose), haaruitval, huiduitslag, bloedingen |
| Skeletspier-, bindweefsel- en botaandoeningen | |
| Aandoeningen van de nieren en urinewegen | Bloedingen in het gebied van de urinewegen en de geslachtsorganen |
| Klachten op de plaats van toediening (applicatieplaats) | Blauwe plekken, pijn op de injectieplaats, huidreacties op de injectieplaats (bijv. roodheid, verkleuring, enz.), bloeding op de injectieplaats. |
Dalteparine kan de thyroxinespiegel en kaliumretentie verhogen. Het kan ook leiden tot vervalsing van HDL-cholesterol, bloedsuikerspiegel en de bromosulfthaleïnetest.
Interacties
Interacties kunnen optreden als de volgende geneesmiddelen tegelijkertijd worden ingenomen:
Het effect van dalteparine kan worden versterkt met de volgende geneesmiddelen:
- Niet-steroïde anti-inflammatoire geneesmiddelen (NSAID's) zoals aspirine.
- Anticoagulantia zoals Marcoumar
- Fenylbutazon en indometacine voor de behandeling van reuma
- Dipyridamol om de bloedvaten te verwijden
- Dextrane
- Sulfinpyrazone en probenecid
- Etacrynezuur
- Penicilline
- Geneesmiddelen tegen tumorziekten
Dalteparine kan minder effectief zijn met de volgende geneesmiddelen:
- Anti-allergische geneesmiddelen (antihistaminica)
- Nitroglycerine voor hartaandoeningen (alleen indien intraveneus toegediend)
- Digitalis-preparaten
- Tetracyclinen (antibioticagroep)
- Vitamine C-preparaten
- Nicotine misbruik
Daarnaast kan dalteparine het effect verzwakken van kinine en tricyclische antidepressiva die worden gebruikt om depressie te behandelen.
Contra-indicaties
Dalteparine mag niet worden ingenomen in de volgende gevallen:
- als u allergisch bent voor dalteparine of andere heparines
- laag aantal bloedplaatjes (trombocytopenie), dat wordt veroorzaakt door heparine
- bij verwondingen of operaties aan het centrale zenuwstelsel, de ogen en/of oogoperaties
- bloeding in de hersenen, in het oog of in andere organen
- Bij actieve tuberculose
- ernstige stollingsstoornissen in het bloed
- ziekten die gepaard gaan met een verhoogde neiging tot bloeden
- Overmatig menstrueel bloedverlies
- Vasculaire disfunctie
- Hoge bloeddruk (hypertensie)
- Hersenbloeding (hemorragisch insult)
- uitstulpingen in de wand van de hersenslagaders
- ziekten van het netvlies
- bij glasvochtbloedingen
- Ontsteking van de binnenbekleding van het hart
- dreigende miskraam
- Nier- en urineleiderstenen
- Chronisch alcoholisme
Leeftijdsbeperking
Dalteparine mag worden gebruikt vanaf de leeftijd van één maand.
Zwangerschap & borstvoeding
In de zwangerschap is het gebruik van dalteparine toegestaan omdat de werkzame stof niet placentaal is en er daarom geen risico is op vruchtbaarheidsschade of misvorming .
Er moet echter worden opgemerkt dat zwangere vrouwen die worden behandeld met anticoagulantia in geen geval anesthesie in het ruggenmerg (kruissteek) mogen krijgen tijdens de bevalling.
Het gebruik van dalteparine is ook toegestaan tijdens het geven van borstvoeding. Hoewel het werkzame bestanddeel in zeer kleine hoeveelheden overgaat in de moedermelk, zijn er geen meldingen dat dit effect heeft op de zuigeling. De borstvoeding kan daarom worden voortgezet.
Het zeer hoge ervaringsniveau bij zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven moet worden benadrukt.

Auteur
Thomas Hofko
Student farmacie
Thomas Hofko zit in het laatste derde van zijn bachelor in de farmacie en is auteur en docent over farmaceutische onderwerpen. Hij is vooral geïnteresseerd in klinische farmacie en fytofarmacie.

Reviewer
Mag. pharm. Stefanie Brandauer
Apotheker
Stefanie Lehenauer is sinds 2020 freelance schrijfster voor Medikamio en studeerde farmacie aan de Universiteit van Wenen. Ze werkt als apotheker in Wenen en haar passie is kruidengeneesmiddelen en hun werking.
Redactionele principes
Alle informatie is afkomstig van gecontroleerde bronnen (erkende instellingen, specialisten, studies van gerenommeerde universiteiten). Wij hechten veel waarde aan de kwalificatie van de auteurs en de wetenschappelijke onderbouwing van de informatie.