Haloperidol

Haloperidol is een werkzame stof die wordt gebruikt bij de behandeling van psychotische aandoeningen, chronische pijn en bewegingsstoornissen. Het behoort tot de groep van neuroleptica en heeft antipsychotische en antidopaminerge effecten. Haloperidol is een pethidinederivaat en lijkt qua structuur erg op loperamide. Het is meestal verkrijgbaar als een wit poeder dat onoplosbaar is in water.

Haloperidol werkt door binding aan de dopaminereceptoren, voornamelijk D2. Het remt de effecten die door dopamine worden veroorzaakt. Het exacte werkingsmechanisme is nog niet volledig onderzocht, maar aangenomen wordt dat haloperidol bindt aan de postsynaptische dopamine 2 receptoren, waardoor dopamine van de receptoren wordt verdrongen en hallucinaties of waanideeën verdwijnen. Haloperidol heeft ook invloed op de 5-HT2 en alpha-1 receptoren, maar deze zijn verwaarloosbaar voor het effect van haloperidol.

Haloperidol wordt gemetaboliseerd in de lever, voornamelijk door de enzymen CYP2D6 en CYP3A4. De biologische beschikbaarheid, d.w.z. het percentage van de werkzame stof dat beschikbaar is in het bloed, is 40-75%. De halfwaardetijd van haloperidol, d.w.z. de tijd die het lichaam nodig heeft om de helft van de werkzame stof uit te scheiden, is ongeveer 14,5-36,7 uur. De maximale plasmaconcentratie (Cmax), d.w.z. de maximale concentratie van de werkzame stof in het bloedplasma (vloeibare celvrije deel van het bloed), wordt bereikt na 1,7-6,1 uur.

Neem haloperidol altijd precies in zoals beschreven in de bijsluiter of zoals geadviseerd door uw arts.

De gebruikelijke aanbevolen dosis voor volwassenen en kinderen vanaf 13 jaar is 0,5-2 mg 2-3 keer per dag bij matige symptomen en 3-5 mg 2-3 keer per dag bij ernstige symptomen.

De maximale dosis is 20 mg per dag.

De aanbevolen dosis voor kinderen van 6 tot 12 jaar is 0,5 mg per dag. Dit moet worden verdeeld in 2-3 doses per dag.

De volgende bijwerkingen kunnen optreden:

Zeer vaak:

• Agitatie
• Slaapstoornissen
• Hoofdpijn

Vaak:

• Wanen
• Hallucinaties
• depressie
• Abnormale spierspanning
• duizeligheid
• slaperigheid
• oncontroleerbare oogbewegingen
• visuele stoornissen
• lage bloeddruk
• misselijkheid en braken
• verstopping
• droge mond
• huiduitslag
• urineretentie
• erectiestoornissen
• Gewichtstoename of gewichtsverlies
• Veranderde leverwaarden in het bloed

Soms:

• Afname van alle bloedcellen
• Verwardheid
• Veranderd seksueel verlangen
• toevallen
• stijfheid van spieren en gewrichten
• spierkrampen
• loopstoornissen
• kortademigheid
• Leverontsteking
• leverdisfunctie
• Verhoogde gevoeligheid van de huid voor licht
• jeuk
• zweten
• Verandering in de menstruatiecyclus
• zware en pijnlijke bloedingen
• onverwachte melkafscheiding
• borstpijn
• hoge lichaamstemperatuur
• oedeem

Zelden:

• hoge prolactinespiegel in het bloed
• vernauwde luchtwegen in de longen
• De mond kan maar beperkt of helemaal niet geopend worden
• Problemen tijdens geslachtsgemeenschap

Frequentie onbekend:

• Hartritmestoornissen
• hartkloppingen
• hartkloppingen
• kwaadaardig neuroleptisch syndroom
• tardieve dyskinesie
• rusteloosheid
• spiertrilling
• spierstijfheid
• schuifelende gang
• onvermogen om te bewegen
• Verlies van normale gezichtsuitdrukkingen
• Ernstige allergische reacties
• bloedstolselvorming
• hoge ADH-niveaus in het bloed
• lage bloedsuikerspiegel
• Zwelling in het strottenhoofd ontsteking
• leverfalen
• verminderde galstroom
• vervellen van de huid
• ontstoken kleine bloedvaten
• afbraak van spierweefsel
• pijnlijke permanente erectie
• zwelling van de borst bij mannen
• lage lichaamstemperatuur

Er kunnen wisselwerkingen optreden als de volgende geneesmiddelen tegelijkertijd worden ingenomen:

• Geneesmiddelen voor de behandeling van hartritmestoornissen
• Geneesmiddelen voor de behandeling van depressie
• Geneesmiddelen voor de behandeling van psychosen
• Geneesmiddelen voor de behandeling van bacteriële infecties
• Geneesmiddelen voor de behandeling van schimmelinfecties
• Geneesmiddelen voor de behandeling van malaria
• Geneesmiddelen voor de behandeling van misselijkheid en braken
• Geneesmiddelen voor de behandeling van tumorziekten
• Bepridil
• methadon
• Lithium
• Alprazolam
• Buspiron
• duloxetine
• fluoxetine
• fluvoxamine
• nefazodon
• paroxetine
• sertraline
• Sint-janskruid
• venlafaxine
• bupropion
• carbamazepine
• fenobarbital
• fenytoïne
• rifampicine
• itraconazol
• posaconazol
• voriconazol
• ketoconazol
• indinavir
• ritonavir
• saquinavir
• chloorpromazine
• promethazine
• verapamil
• Tranquillizers of slaappillen
• pijnstillers
• Medicijnen om de bloeddruk te verlagen
• Medicijnen voor de behandeling van ernstige allergische reacties
• Medicijnen voor de behandeling van ADHD
• Medicijnen voor de behandeling van de ziekte van Parkinson
• Medicijnen om het bloed dunner te maken
• Alcohol

Haloperidol mag NIET worden ingenomen in de volgende gevallen

• in geval van allergie voor haloperidol
• in geval van verminderde waarneming of vertraagde reacties
• bij de ziekte van Parkinson
• bij Lewy body dementie
• bij progressieve supranucleaire blikverlamming
• Lang QT-syndroom
• hartritmestoornissen
• hartfalen
• laag kaliumgehalte in het bloed

Haloperidol kan worden gebruikt vanaf de leeftijd van 6 jaar.

Zwangerschap

Haloperidol kan tijdens de zwangerschap worden gebruikt na overleg met uw arts en als er geen alternatief mogelijk is.

Er is geen verhoogd risico op misvormingen vastgesteld in het 1e trimester van de zwangerschap.

In het 2e en 3e trimester van de zwangerschap kunnen bij de pasgeborene aanpassingsstoornissen optreden die weer verdwijnen. Dit kan leiden tot verminderde ademhaling, maagdarmkanaal en hersenfuncties (invloed op het zenuwstelsel). Naast de aanpassingsstoornissen kunnen extrapyramidale motorische stoornissen optreden.

Lactatie

Haloperidol mag tijdens de borstvoeding alleen na overleg met uw arts en onder voorbehoud worden gebruikt.

Baby's van moeders die ongebruikelijk hoge doses gebruiken, kunnen last krijgen van psychomotorische ontwikkelingsstoornissen. Als de therapie moet worden voortgezet, is het raadzaam om na 2-3 weken de plasmaspiegels van de zuigeling te laten bepalen om te zien in hoeverre de zuigeling de werkzame stof via de moedermelk opneemt.

Haloperidol werd ontwikkeld en vervolgens op de markt gebracht door Paul Janssen, de oprichter van het farmaceutische bedrijf Janssen Pharmaceutica. Het werd voor het eerst toegelaten in België in 1957.