Progesteron

Progesteron is een hormoon dat van nature bij vrouwen voorkomt en dat essentieel is voor de ontvankelijkheid van het baarmoederslijmvlies, de innesteling van het embryo en een succesvolle zwangerschap. Een laag progesterongehalte of een inadequate reactie op progesteron kan leiden tot onvruchtbaarheid en zwangerschapsverlies. Progesteron wordt gebruikt in verschillende anticonceptiepreparaten om ovulatie en bevruchting te voorkomen, en in andere formuleringen om zwangerschap te bevorderen en te ondersteunen. Het wordt gewoonlijk toegediend als een oplossing voor parenteraal gebruik of in de vorm van een capsule.

Farmacodynamica

Progesteron bindt en activeert zijn nucleaire receptor, PR, die een belangrijke rol speelt bij de signaleringsstimuli die het endometrium tijdens de voorbereiding op de zwangerschap in stand houden. De progesteronreceptor is lid van de ligandafhankelijke transcriptiefactorfamilie van de nucleaire/steroïdale hormoonreceptoren, die voornamelijk tot expressie komt in vrouwelijk voortplantingsweefsel, alsmede in het centrale zenuwstelsel. Als gevolg van zijn binding aan het ermee geassocieerde steroïdhormoon progesteron moduleert de progesteronreceptor de expressie van genen die de ontwikkeling, differentiatie en proliferatie van doelweefsels regelen. Bij de mens komt PR sterk tot expressie in stromale cellen (bindweefselcellen) tijdens de secretorische fase en tijdens de zwangerschap.

Progesteron kan zwangerschap voorkomen door de consistentie van het baarmoederhalsslijm zodanig te veranderen dat het sperma niet kan binnendringen en door het follikelstimulerend hormoon (FSH), dat normaal de ovulatie veroorzaakt, te remmen. Bij correct gebruik is het eerstejaarsfalen van orale anticonceptiva met alleen progestageen ongeveer 0,5%. Het typische mislukkingspercentage wordt echter geschat op ongeveer 5% als gevolg van te late of gemiste pillen.

Farmacokinetica

Progesteron is voor 96%-99% gebonden aan serumeiwitten, voornamelijk serumalbumine (50%-54%) en transcortine (43%-48%). Progesteron wordt hoofdzakelijk door de lever gemetaboliseerd. Na orale toediening zijn de belangrijkste gevonden plasmametabolieten 20 a-hydroxy-Δ4 a-prenolon en 5 a-dihydroprogesteron. Progesteronmetabolieten worden voornamelijk door de nieren uitgescheiden.

Interacties

Aangezien progesteron een natuurlijk hormoon is, zijn er geen wisselwerkingen te verwachten.

Alleen vormen van progesteron die op het etiket van het product voor zwangere vrouwen zijn aangegeven, mogen worden gebruikt. Sommige vormen van progesteron mogen niet worden gebruikt tijdens de zwangerschap.

Progesteron in hoge doses is een antivruchtbaarheidsmiddel en hoge doses zullen naar verwachting de vruchtbaarheid tot het einde van de zwangerschap beïnvloeden. Het progesteron anticonceptiemiddel mag niet worden gebruikt tijdens de zwangerschap.

Van progesteron is aangetoond dat het bij dieren tumoren van de eierstokken, de baarmoeder, de borst en de geslachtsorganen induceert of de vorming ervan bevordert. Deze bevindingen kunnen echter slechts in beperkte mate op de mens worden toegepast.

Progesteron kan overgaan in de moedermelk en mag daarom niet worden ingenomen tijdens de borstvoeding.

Toxicologische gegevens

LD50 (rat, intraperitoneaal): 327 mg/kg-1