Lynestrenol

Lynestrenol is een synthetisch progestageen dat oraal wordt ingenomen. Het kan worden gebruikt als anticonceptiemiddel of voor de behandeling van menstruatiekrampen en endometriose.

Indicaties en gebruik

Lynestrenol was een van de eerste synthetische progestagenen en werd daarom al vroeg gebruikt voor anticonceptie. Het werd toegediend in combinatie met een oestrogeen of alleen in de vorm van de minipil. Sinds de goedkeuring van nieuwere en betere synthetische progestagenen wordt lynestrenol niet meer voor dit doel gebruikt. Het kan ook worden gebruikt voor de behandeling van menstruatiekrampen en endometriose, maar dan zijn hogere doses van de werkzame stof nodig.

Lynestrenol wordt oraal toegediend als mono- of combinatiepreparaat in de vorm van tabletten. Het is niet toegelaten in Duitsland en de Verenigde Staten. Alleen in Oostenrijk en Nederland zijn er preparaten die als tweedelijnsbehandeling voor endometriose worden gebruikt.

Geschiedenis

Lynestrenol werd ontwikkeld door het Nederlandse bedrijf Organon en voor het eerst goedgekeurd in de jaren zestig. Het was een veelgebruikt anticonceptiemiddel tot de ontwikkeling van nieuwere progestativa zoals levonorgestrel of gestodene.

Farmacodynamiek en werkingsmechanisme

Progesteron is een endogeen steroïde en progestageen, een geslachtshormoon dat betrokken is bij de menstruatiecyclus, zwangerschap en embryogenese bij de mens. Progesteron wordt voornamelijk geproduceerd in de eierstokken, voornamelijk in hetcorpus luteum, en wordt daarom ook wel het corpusluteum hormoon genoemd. Het wordt echter ook in mindere mate geproduceerd in de bijnierschors en tijdens de zwangerschap in de placenta.

Progesteron is het belangrijkste hormoon van het corpus luteum en de placenta. Het werkt in op receptoren in de baarmoeder en zet zo de proliferatieve fase van het endometrium (baarmoederslijmvlies) om in de secretoire fase. Het bereidt het corpus luteum en het endometrium voor op de innesteling van een bevruchte eicel. Aan het einde van de luteale fase veroorzaakt het hormoon een negatieve feedbacklus, waardoor de niveaus van FSH (follikelstimulerend hormoon) en LH (luteïniserend hormoon) dalen. Dit verhindert een nieuwe eisprong en de rijping van nieuwe eicellen. Het baarmoederslijmvlies bereidt zich vervolgens voor op een zwangerschap door nieuwe bloedvaten te vormen en de afscheiding van slijm te stimuleren.

Lynestrenol zelf bindt niet aan de progesteronreceptor en is dus inactief. Het is een prodrug. Het wordt snel en bijna volledig omgezet in het actieve progestageen norethisteron in de lever na orale toediening als gevolg van het first-pass metabolisme. Daarom is de farmacologische activiteit van lynestrenol in wezen identiek aan die van norethisteron.

Farmacokinetiek

De omzetting van lynestrenol in norethisteron wordt gekatalyseerd door de enzymen CYP2C9, CYP2C19 en CYP3A4.

Interacties

Als gevolg van de omzetting door de CYP450-enzymen heeft lynestrenol een aanzienlijk potentieel voor interacties. Er bestaat een kans op interacties, voornamelijk met geneesmiddelen die gemetaboliseerd worden door CYP2C9, CYP2C19 en CYP3A4.

Contra-indicaties en voorzorgsmaatregelen

Lynestrol mag niet worden gebruikt in de volgende omstandigheden:

• Bij zwangerschap
• Ernstige leverdisfunctie
• Bloeding uit de vagina van onbekende oorsprong.
• Als u een trombo-embolische aandoening heeft (hartaanval, trombose, coronaire hartziekte).
• Borstkanker
• Als u allergisch bent voor Lynestrol

Bijwerkingen

De volgende bijwerkingen kunnen optreden na het gebruik van Lynestrenol:

Afname van seksueel verlangen (libido) Acne Afwezigheid van menstruatiebloedingen Buikpijn Bloeding uit de vagina (tussen normale menstruaties door), vooral in de eerste twee maanden Chloasma (zwangerschapsvlekken, nl. Gedeprimeerde stemming Diarree Pijnlijke borsten Leverontsteking (hepatitis zonder geelzucht) Braken Galstenen Geelzucht Gewichtstoename Huiduitslag Vaak (treft 1 tot 10 mensen op 100) Jeuk Hoofdpijn 100) Jeuk Hoofdpijn Licht verhoogde bloedsuikerspiegel na een maaltijd (verminderde glucosetolerantie) Migraine Zenuwachtigheid Netelroos Oedeem (vasthouden van water in de weefsels) Vette huid (seborroe) Duizeligheid Overgevoeligheid Misselijkheid Verandering van het vet- en cholesterolgehalte in het bloed Verandering van het glucosegehalte in het bloed (verminderde glucosetolerantie) Verandering in vet- en cholesterolgehalte in het bloed Verandering in vaginale afscheidingen Constipatie Toegenomen zweten

Zwangerschap en borstvoeding

Het is strikt gecontra-indiceerd tijdens de zwangerschap. Het mag ook niet worden ingenomen tijdens het geven van borstvoeding.