Dexamethason

Dexamethason is een corticosteroïd dat wordt gebruikt bij de behandeling van reumatische aandoeningen, een aantal huidaandoeningen, ernstige allergieën, astma, chronisch obstructieve longziekte, kroep, zwelling van de hersenen, oogpijn na een oogoperatie en samen met antibiotica bij tuberculose. Het kan worden toegediend via de mond, als een injectie in een spier, als een injectie in een ader, als een topische crème of zalf voor de huid of als een topische oplossing voor het oog.

Farmacodynamica

Dexamethason werkt door zijn structurele gelijkenis met endogene glucocorticoïden. Ongebonden kan het het celmembraan binnendringen en zich dan met hoge affiniteit binden aan intracellulaire glucocorticoïdreceptoren.

Het ontstekingsremmende (anti-inflammatoire) effect wordt bereikt door in te grijpen in het zogenaamde arachidonzuurmetabolisme. De werkzame stof zorgt ervoor dat aan het eind van dit metabolisme minder prostaglandinen en leukotriënen worden aangemaakt. Deze zijn in belangrijke mate betrokken bij het ontstekingsproces van het menselijk lichaam.

Dexamethason heeft een anti-allergische werking door het vrijkomen van histamine te voorkomen en tegelijkertijd het aantal en de activiteit van bepaalde B- en T-lymfocyten te verminderen.

Het heeft ook een minimale mineralocorticoïde activiteit.

Alle effecten van dexamethason treden met een vertraging van 1-3 dagen op, als gevolg van het complexe werkingsmechanisme.

Farmacokinetica

Dexamethason is voor ongeveer 77 % eiwitgebonden in plasma. Het merendeel is gebonden aan serumalbumine. Dexamethason wordt in de lever gemetaboliseerd door het enzym CYP3A4, waardoor geneesmiddelinteracties kunnen optreden. Corticosteroïden worden over het algemeen voornamelijk via de urine uitgescheiden. <10% van de dexamethason wordt echter in de urine uitgescheiden. De gemiddelde halfwaardetijd van een tablet is 4 uur. Na een intramusculaire injectie is de halfwaardetijd ongeveer 3-6 uur.

Drug interacties

Bekende medicijn interacties zijn:

• Inductoren van hepatische microsomale enzymen (CYP450) zoals barbituraten, fenytoïne en rifampicine kunnen de halfwaardetijd van dexamethason verlagen.
• Gelijktijdige behandeling met orale anticonceptiva kan het verdelingsvolume vergroten.

Bijwerkingen

Vaak voorkomende en occasionele bijwerkingen:

• Acne
• Slapeloosheid
• Duizeligheid
• Verhoogde eetlust
• Gewichtstoename
• Verminderde huidgenezing
• Depressie
• Euforie
• Hoge bloeddruk
• Verhoogd risico op infectie
• Verhoogde intraoculaire druk
• Braken
• Dyspepsie
• Verwarring
• Amnesia
• Prikkelbaarheid
• Misselijkheid
• Malaise
• Hoofdpijn
• Cataract (komt voor bij ongeveer 10% van de patiënten die langdurig behandeld worden)

Toxicologische gegevens

LD50 (rat, oraal): 54 mg-kg-1