Pancreatitis-pancreatitis

De alvleesklier is een grote klier in de bovenbuik, ongeveer ter hoogte van de twaalfvingerige darm. Het heeft twee hoofdtaken:

• De productie van spijsverteringssappen en enzymen die eiwitten, koolhydraten en vetten in voedsel in de darm afbreken tot hun bestanddelen. Deze spijsverteringssappen stromen via de twaalfvingerige darm naar buiten en stromen met de galbuis in de dunne darm (exocriene functie).

• Productie van belangrijke hormonen zoals insuline en glucagon, die de bloedsuikerconcentratie regelen (endocriene functie).

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen acute en chronische pancreatitis:

Acute pancreatitis

Een zeer pijnlijke en mogelijk levensbedreigende aandoening.

Oorzaken

De meest voorkomende zijn galstenen en alcoholmisbruik. De galstenen blokkeren de uitscheidingskanalen en de spijsverteringssappen stromen naar de alvleesklier. Dit begint zichzelf te verteren. Zelden bofziekte bij kinderen

Symptomen

Er is een hevige koliekachtige pijn in de bovenbuik, die uitstraalt als een riem naar beneden naar de rug. Meestal ook misselijkheid en braken, mogelijk koorts en darmverlamming. In Midden-Europa worden elk jaar 10 tot 50 per 100.000 inwoners ziek, vrouwen iets vaker dan mannen. Chronische pancreatitis Als de alvleesklier herhaaldelijk ontstoken is, spreekt men van chronische pancreatitis.

Het meest voorkomend is chronisch alcoholmisbruik, zelden ook stofwisselingsstoornissen en medicijnbijwerkingen.

Alcoholmisbruik vernietigt de kliercellen. Het littekenweefsel dat zich vormt, kan niet voldoende spijsverteringsenzymen en insuline produceren. Het lichaam breekt het voedsel niet meer optimaal af, wat leidt tot ondervoeding en een tekort aan vitaminen. Als de bloedsuikerspiegel niet meer voldoende wordt verlaagd, kan diabetes mellitus (suikerziekte) ontstaan.

Herhaaldelijk ongemak in de bovenbuik, vaak uitstralend naar de rug. Spijsverteringsproblemen. Mensen met chronische pancreatitis verliezen gewicht na verloop van tijd.

In onze contreien krijgen jaarlijks ongeveer 8 per 100.000 mensen chronische pancreatitis, mannen vaker dan vrouwen, vooral in het vierde en vijfde decennium van het leven.

Complicaties

Acute pancreatitis kan in ernstige gevallen leiden tot falen van de bloedsomloop (shock) en de dood. In zeldzame gevallen kunnen ook infecties of abcessen optreden.

Als gevolg van chronische pancreatitis ontwikkelt zich bij ongeveer 30 procent van de patiënten diabetes mellitus. Cystevorming verslechtert de prognose nog meer. Alvleeskliercarcinomen komen vaker voor bij chronische pancreatitis.

Verhoogde bloedspiegels van amylase en lipase (steeds meer geproduceerd bij de afbraak van pancreasweefsel).

Echografisch onderzoek: Verandering van de vorm van het orgaan en mogelijk zichtbare galstenen.

Computertomografie: beoordeling van de omvang van de weefselvernietiging en mogelijke betrokkenheid van aangrenzende organen.

In de ontlasting: het vetgehalte en enzymen zoals chymotrypsine en alpha-1-elastase kunnen worden bepaald bij chronische pancreatitis.

Acute pancreatitis moet in het ziekenhuis behandeld worden. De patiënten mogen niets eten, zij worden uitsluitend parenteraal gevoed = via infuus. De spijsvertering moet zo veel mogelijk worden stilgelegd. Maagsapvorming wordt verminderd door medicatie en maagsap kan worden opgezogen. Voor de pijn krijgen de patiënten pijnstillende geneesmiddelen zoals NSAID's, butyscopolamine, tramadol of andere opioden.

Wanneer de patiënt symptoomvrij is en ook de bloedwaarden genormaliseerd zijn, kan met een langzaam dieet worden begonnen. Het dieet moet zeer vetarm zijn en alcohol, koffie en sigaretten moeten strikt worden vermeden.

Galstenen kunnen endoscopisch worden verwijderd.

Dezelfde voedingsaanbevelingen gelden voor chronische pancreatitis; vitaminen en spijsverteringsenzymen moeten op lange termijn in het oog worden gehouden en eventueel worden vervangen. Pijnstillers, krampstillende medicijnen. Men probeert complicaties te vermijden, zoals diabetes mellitus.

Chirurgie is alleen nodig bij een vorm van acute pancreatitis waarbij necrotische weefseldelen moeten worden verwijderd, of bij bepaalde complicaties zoals carcinoom of kanaalobstructie.