ontsteking van het nierbekken (pyelonefritis)

Beschrijving

Een nierbekkenontsteking beschrijft een acute of chronische infectie van het nierbekken en mogelijk ook van het nierweefsel. Vrouwen worden veel vaker door de acute ziekte getroffen dan mannen, omdat de urinewegen korter zijn.

Een eerdere blaasontsteking is meestal verantwoordelijk voor de nierbekkenontsteking. Bij een oplopende urineweginfectie kunnen ziektekiemen vanuit de blaas via de urineleiders in het nierbekken terechtkomen. Het verloop van de ziekte wordt gekenmerkt door hoge koorts, vaak hevige pijn, misselijkheid en algehele malaise. Indien onbehandeld, kunnen zich abcessen in de nier vormen, wat leidt tot chronische ontsteking en verminderde nierfunctie.

Acute nierbekkenontsteking kan chronisch zijn en lange tijd asymptomatisch blijven als gevolg van een verstoorde urineafvoer (bv. vesicoureterale reflux, ureterale strictuur). Het nierweefsel wordt littekenweefsel en kan zodanig beschadigd raken dat het volledig faalt. Dialyse (kunstmatige bloedspoeling) is dan onvermijdelijk.

Bij gezonde mensen zijn er geen ziektekiemen in de urinewegen of in de urine die een ontsteking van het nierbekken kunnen veroorzaken. De bacteriën zijn vaak afkomstig uit de darm (b.v. E.Coli).

Stoornissen van de urineafvoer (nierstenen, tumoren, prostaatvergroting), paraplegie of misvormingen van de urinewegen hebben een gunstig effect.

Andere beïnvloedende factoren:

• Seksuele activiteit
• Zwangerschap
• Urineweginfecties (laatste 12 maanden)
• Stofwisselingsstoornissen (jicht, diabetes mellitus)
• Immunodeficiëntie
• Misbruik van pijnstillers
• Urinewegchirurgie

Acute ontsteking van het nierbekken

• Plotselinge, hoge koorts
• hevige pijn in de flank (kan uitstralen naar het bekken)
• Misselijkheid, overgeven
• Defensieve spanning tussen ribben en ruggengraat
• Frequent en pijnlijk urineren (zeldzaam)

Chronische ontsteking van het nierbekken

Door het trage en ononderbroken verloop van de ziekte zijn de symptomen eerder ongewoon.

• Onverklaarbare koorts
• Chronische rugpijn en hoofdpijn
• Algemene malaise
• Moeite met urineren
• Maagpijn, overgeven
• Hoge bloeddruk

Als u vermoedt dat u chronische pyelitis hebt, moet u een arts raadplegen, omdat dit de werking van de nieren beperkt.

Naast de anamnese en een nauwkeurige beschrijving van de bestaande klachten is een lichamelijk onderzoek noodzakelijk. Bloed- en urinemonsters geven informatie over de nierfunctie. In geval van hoge koorts kan uit het bloedmonster een bacteriekweek worden gekweekt.

Een echografisch onderzoek zal mogelijke oorzaken van urineretentie (bv. nierstenen) aan het licht brengen. Indien de koorts ondanks een antibioticumkuur langer dan 72 uur aanhoudt, is verder onderzoek noodzakelijk:

• Röntgenonderzoek
• Spiraal CT (speciale computertomografie)
• Scintigrafie van de nieren

Met de behandeling met geneesmiddelen wordt al begonnen voordat de resultaten van het onderzoek bekend zijn. Een antibioticum met een breed werkingsspectrum wordt gebruikt om zoveel mogelijk potentiële ziekteverwekkers te bestrijken. De medicatie wordt gedurende 7 tot 21 dagen ingenomen. De therapie kan worden aangepast zodra de kiem is geïdentificeerd.

Het succes van de behandeling wordt bevorderd door voldoende vochtinname (minstens 2 liter per dag), bedrust en het vermijden van alle geneesmiddelen die de nieren kunnen belasten. Krampstillende middelen en pijnstillers kunnen helpen tegen hevige pijn, bv. Buscopan of Novalgin.

Een verstoorde urinestraal moet ook behandeld worden. In geval van recidiverende ontsteking wordt de medicatie of de duur van de therapie gevarieerd.

Afwijkingen in de urinewegen kunnen een chirurgische ingreep noodzakelijk maken.

Normaal geneest een acute ontsteking van het nierbekken zonder gevolgen. Urine bevindingen normaliseren na slechts een paar dagen.

Terugkerende infecties kunnen leiden tot verminderde nierprestaties, in zeldzamere gevallen tot sepsis (bloedvergiftiging) of abcessen (ophoping van pus). Als de oorzaak echter wordt gevonden en behandeld, zal ook de herhaalde ontsteking genezen.

• Drink ten minste 2 liter vocht per dag (water of ongezoete thee). De nieren worden ondersteund in hun functie en ziektekiemen kunnen eventueel worden weggespoeld.
• Vermijd onderkoeling en doorweekt raken.
• Gebruik voor intieme hygiëne geen sprays, geparfumeerde zijden of ontsmettingsmiddelen. Deze beschadigen de gevoelige huid en maken haar vatbaarder voor ziektekiemen.
• Urineafvoerproblemen en nierstenen moeten worden behandeld.