Koorts

Koorts verwijst naar een verhoging van de normale lichaamstemperatuur en is normaal geen ziekte op zich. Koorts wordt eerder gezien als de reactie van het lichaam op invloeden van buitenaf (bv. infecties) of van binnenuit (bv. tumoren). Zo ondersteunt koorts de werking van het lichaamseigen immuunsysteem.

In de regel kan men ervan uitgaan dat de lichaamstemperatuur 's morgens ongeveer 36,5°C (rectaal), 32,2°C (oraal) en 36,0°C (axillair) bedraagt. In de loop van de dag stijgt de temperatuur met ongeveer één graad Celsius tot hij uiteindelijk in de late namiddag zijn hoogtepunt (maximum) bereikt.

Er zij echter op gewezen dat de bovenstaande waarden slechts gemiddelde waarden zijn. De lichaamstemperatuur kan bij verschillende (gezonde) mensen sterke schommelingen vertonen. Bovendien kunnen vele factoren, zoals stress, lichaamsbeweging, cafeïne, dieet en bepaalde medicijnen, de temperatuur beïnvloeden. M

kunt u onderscheid maken tussen verschillende soorten koorts:

• Verhoogde temperatuur (nog geen koorts): lager dan 38°C (rectaal gemeten).
• Matige koorts: tot 39°C (rectaal gemeten)
• Hoge koorts: meer dan 39°C (rectaal gemeten)

Normaal gesproken staat de lichaamstemperatuur onder controle van een bepaald deel van de hersenen, de hypothalamus, die ook tot taak heeft de temperatuur binnen normale grenzen te houden. Als er koorts optreedt, verhoogt de hypothalamus de referentiewaarde en stijgt de lichaamstemperatuur als gevolg daarvan.

Afgezien daarvan zijn er ook bepaalde stoffen die koorts kunnen uitlokken. Deze omvatten bestanddelen van carcinogenen, die artsen pyrogenen noemen. De meest voorkomende oorzaken van koorts zijn:

• Infecties veroorzaakt door virussen, bacteriën of parasieten (bv. griep of malaria).
• Medicatie
• Verhoogde stofwisselingsactiviteit (bv. bij hyperthyreoïdie)
• Lichamelijke inspanning
• Hitteberoerte
• Extreem vochtverlies
• Operaties (zelfs zonder wondinfectie)
• Kwaadaardige tumoren
• inflammatoire auto-immuunziekten van het bindweefsel (collagenose) en de vaten (vasculitiden)

In de periode na de ovulatie bij vrouwen stijgt de lichaamstemperatuur met ongeveer 0,5°C. Bij sommige mensen kan geen oorzaak worden gevonden voor de verhoogde temperatuur of koorts. In dit geval spreken de dokters van een "onduidelijke genese".

Afhankelijk van de hoogte en de oorzaak van de koorts, kunnen naast de verhoogde temperatuur ook de volgende andere symptomen optreden:

• Vermoeidheid, zwakte, slaperigheid, ziek gevoel
• pijnlijke ledematen en gewrichten
• Verlies van eetlust
• Rillingen en rillingen zodra de koorts stijgt.
• Zweten, ook met veel vochtverlies, wanneer de koorts daalt
• Warme, rode huid, droge lippen en mondslijmvlies
• Rennende hartslag (tachycardie)
• Snelle, oppervlakkige ademhaling

Om de koorts te laten verdwijnen, moet de onderliggende ziekte worden behandeld. Diagnose omvat:

• Het afnemen van de medische geschiedenis (anamnese). Hier, ook in het buitenland, moet naar contacten met andere zieke personen of zieke dieren worden gevraagd.
• Een gedetailleerd lichamelijk onderzoek
• Meting van de lichaamstemperatuur onder de oksel (axillair) en in de anus (rectaal).
• Er wordt een bloedmonster genomen, omdat dit ook belangrijke informatie kan opleveren over de oorzaak van de ziekte.

Verdere onderzoeken zijn nuttig om de oorzaak van de koorts te vinden:

• Het sputum, de urine, de ontlasting, het bloed of andere lichaamsvloeistoffen worden onderzocht op andere bacteriën en ziekteverwekkers.
• Röntgenfoto's van de longen of sinussen.
• Onderzoek van de buik, het hart en/of de schildklier met echografie (sonografie)
• Endoscopie van het maagdarmkanaal
• Onderzoek door de gynaecoloog, uroloog, tandarts en KNO-arts

Aangezien koorts deel uitmaakt van de verdediging van het lichaam tegen infecties, is het geenszins verstandig de koorts onmiddellijk te laten zakken. Het blijft echter belangrijk dat de arts een passende therapie voorschrijft en de oorzaak van de ziekte achterhaalt.

• Als de patiënt een lichaamstemperatuur van meer dan 39°C heeft en klaagt over een ernstig gevoel van ziekte of over belasting van het cardiovasculaire systeem, zal de arts koortsverlagende medicatie geven, zoals paracetamol.
• Als het een bacteriële infectie is, kunnen antibiotica worden gegeven

Wat je zelf kunt doen:

• Als de koorts enkele dagen aanhoudt en de temperatuur zeer hoog is (meer dan 39°C) met een sterk ziektegevoel, moet de oorzaak door een arts worden opgehelderd.
• Rust en bedrust zijn belangrijk tot de koorts gezakt is.
• Drink voldoende, want door de koorts gaat er veel vocht verloren. Als vuistregel geldt: als de temperatuur met één graad Celsius boven 37°C stijgt, moet 0,5 tot één liter vloeistof worden toegevoegd.
• Zo nodig kunnen koortsverlagende methoden worden gebruikt, zoals koude kompressen, azijnvoetkompressen of natte en koude kuitkompressen.

Normaal gaat de koorts zonder complicaties over. De onderliggende ziekte is echter ook doorslaggevend:

• Als de koorts lang aanhoudt en niet wordt behandeld, wordt het lichaam ernstig verzwakt door het voortdurende vochtverlies en de verhoogde basale stofwisselingssnelheid.
• Zonder medische behandeling kan een bacteriële infectie gemakkelijk overgaan in bloedvergiftiging (sepsis).
• Bij kinderen jonger dan 5 jaar moet extra voorzichtig te werk worden gegaan om te voorkomen dat zij koortsstuipen krijgen.