Gele koorts

Beschrijving

Een van de meest verbreide besmettelijke ziekten in tropisch, centraal en zuidelijk Afrika is gele koorts, die vaak tot de dood leidt als hij niet wordt behandeld.

Het komt constant voor als jungle of bush koorts. In de steden zijn epidemieën mogelijk, die "stedelijke gele koorts" worden genoemd. Wereldwijd worden elk jaar 200.000 mensen ziek, van wie er 30.000 aan de infectie bezwijken.

Gele koorts wordt veroorzaakt door een vertegenwoordiger van de flavivirussen. De natuurlijke gastheren van het virus zijn apen. Van daaruit worden ziekteverwekkers via muggen op mensen overgedragen. In het geval van stedelijke gele koorts zijn mensen ook gastheren. Directe besmetting van persoon tot persoon is echter niet mogelijk.

Er is een incubatietijd, die 3 tot 6 dagen bedraagt. De besmettelijke periode wordt geschat op de eerste week van de ziekte.

In het begin van de ziekte treden griepachtige verschijnselen op. Als gele koorts een mild verloop heeft, zijn er geen verdere symptomen, wat de reden is waarom gele koorts vaak niet als zodanig wordt herkend.

Kenmerkend is een fase van hoge koorts die 3-4 dagen duurt en gepaard gaat met misselijkheid, (bloed)braken, hoofdpijn, rugpijn en gelige verkleuring van de huid. Dit wordt gevolgd door een koortsvrije fase van 1-2 dagen.

Daarna treedt opnieuw hoge koorts op en wordt de ziekte volledig ontwikkeld. Bloedingen van de huid en slijmvliezen komen meestal voor. Neurologische symptomen zoals hersenvliesontsteking of nier- of leverfalen kunnen ook volgen. In zo'n ernstig beloop sterven patiënten vaak binnen een week.

Binnen de eerste 5 dagen kunnen de ziekteverwekkers in het bloed worden opgespoord, daarna door specifieke antilichamen.

In milde gevallen wordt gele koorts vaak verward met griep of andere koortsachtige aandoeningen. Ernstige gevallen lijken sterk op andere hemorragische koortsen, zoals ebola.

Gele koorts kan alleen symptomatisch worden behandeld, er zijn geen speciale therapieën voorhanden. De behandelende arts richt zich vooral op voldoende vochtinname en intacte bloedstolling.

De kans op genezing hangt sterk af van de ernst van de gele koorts. In ongeveer 10% van de gevallen wordt de lever beschadigd tijdens de 2e koortsfase. Er kunnen ook ernstige bloedingen optreden in de slijmvliezen en het spijsverteringskanaal.

Kinderen en adolescenten onder de 14 jaar hebben het laagste sterftecijfer. Het hoogste sterftecijfer bedraagt 50% bij volwassenen tussen 20 en 30 jaar.

Gele koorts kan alleen worden voorkomen met een vaccinatie. Vaccinaties mogen alleen worden gegeven door door de staat erkende vaccinatiecentra voor gele koorts. Het moet ten minste 10 dagen voor vertrek worden toegediend en wordt aanbevolen voor elke reis naar een epidemiegebied.

Zuigelingen jonger dan 6 maanden mogen niet worden gevaccineerd. Zwangere vrouwen wordt vaccinatie afgeraden.

Eenmaal gevaccineerd, blijft de bescherming 10 jaar.

Wie al eens met gele koorts besmet is geweest, is levenslang immuun voor een nieuwe besmetting.

Gelekoorts mag in geen geval verward worden met geelzucht! In de volksmond verwijst het naar hepatitis (leverontsteking), in de geneeskunde naar een gelige verkleuring van de huid.