Flauwvallen (syncope, collaps)

Beschrijving

Flauwvallen of syncope is de term die wordt gebruikt om een kortstondig verlies van bewustzijn aan te duiden. Het wordt veroorzaakt door een stoornis in de bloedsomloop in de hersenen. Als de syncope langer dan een paar minuten duurt, moet zo snel mogelijk een arts worden geraadpleegd. Ongeveer 40% van alle mensen zal ten minste eenmaal in hun leven flauwvallen.

In tegenstelling tot een echte bewusteloosheid (coma) wordt het leven van de betrokkene meestal niet rechtstreeks bedreigd.

Vanuit medisch oogpunt worden verschillende soorten syncope onderscheiden.

De meest voorkomende oorzaken van flauwvallen zijn een verkeerde regeling van de bloeddruk (vasculaire syncope) en ziekten van het hart (cardiale syncope).

Vasculaire syncope

Flauwvallen is het gevolg van lage bloeddruk (orthostase-syndroom) of insufficiëntie van de bloedsomloop (vasovagale syncope). Bloeddrukverlagende medicijnen, bloedverlies of directe irritatie van het autonome zenuwstelsel (bv. door hevige pijn, een klap op de nek of de buik) kunnen dit uitlokken.

Cardiale syncope

Hartziekten kunnen ook leiden tot syncope, zoals:

• Aritmieën (hartritmestoornissen)
• Hartfalen (zwakte van het hart)
• Hartklepafwijkingen
• Pericardiale effusie (hartzak)
• Hartaanval

Andere oorzaken

Flauwvallen door hypoglykemie (lage bloedsuikerspiegel) of bloedarmoede (anemie), wordt niet langer als syncope geteld.

Kortstondig bewustzijnsverlies ten gevolge van epileptische aanvallen of voorbijgaande stoornissen van de bloedsomloop in de hersenen (TIA) worden meegerekend als bewustzijnsstoornissen door andere oorzaken .

Bij een aanval van flauwvallen (syncope) verliest een persoon kortstondig het bewustzijn en kan hij ook op de grond vallen. Het kondigt zich aan door verschillende symptomen:

• Duizeligheid
• Bleekheid
• Misselijkheid
• Zweten
• zwakte
• verminderde spierspanning
• Zwartheid voor de ogen

Getroffen personen reageren meestal na een paar seconden weer.

Syncope kan door onschuldige, maar ook door ernstige oorzaken optreden. Als flauwvallen vaak voorkomt, moet een arts worden geraadpleegd.

De behandelende arts zal de volgende onderzoeken uitvoeren:

• Medische voorgeschiedenis (ziektegeschiedenis) met betrekking tot bestaande ziekten en regelmatig ingenomen medicatie
• Algemeen lichamelijk onderzoek
• ECG in rust (elektrocardiogram)
• Schellongtest (beoordeling van de orthostasereactie, d.w.z. regulering van de bloedsomloop)
• Mogelijk bloedonderzoek

Syncope betekent meestal geen direct levensgevaar. De volgende maatregelen kunnen het herwinnen van het bewustzijn bevorderen:

• Rust in de omgeving
• De benen optillen
• Afdekken (indien nodig)
• Blijf nog een paar minuten liggen na het ontwaken
• Noodoproep als de patiënt niet onmiddellijk wakker wordt

Als syncope vaker voorkomt, hangt de behandeling af van de oorzaak. In geval van lage bloeddruk kunnen de volgende maatregelen nuttig blijken:

• Fitnesstraining
• Kneippbaden (afwisselend)
• Medicatie om de bloeddruk te verhogen
• Voldoende vocht- en zoutinname