Chronische leukemie

Leukemie verwijst naar verschillende vormen van kanker die het bloedvormend systeem aantasten ("bloedkanker"). Alle vormen hebben uit de hand gelopen en zich snel vermenigvuldigende leukocyten (witte bloedcellen). Afhankelijk van het verloop van de ziekte wordt een onderscheid gemaakt tussen acute en chronische leukemie.

Chronische leukemieën worden vaak pas laat herkend, omdat zij zich langzaam en vaak zonder symptomen ontwikkelen. De uit de hand gelopen bloedcellen zijn relatief rijp, in tegenstelling tot de acute variant, die wordt veroorzaakt door onrijpe leukocyten. Chronische leukemie treft volwassenen bijna zonder uitzondering.

De overkoepelende term chronische leukemie kan verder worden onderverdeeld in twee hoofdgroepen:

Chronische lymfatische leukemie (CLL).

Bij CLL zijn de lymfocyten (een subtype van de witte bloedcellen) niet meer onder controle. Hun functie in een gezond persoon is immuunafweer. Acute lymfatische leukemie (ALL) wordt ook veroorzaakt door lymfocyten, maar de degeneratie treedt op in een vroeger stadium van de ontwikkeling van de cellen.

Chronische lymfatische leukemie is de meest voorkomende vorm van alle leukemieën. Elk jaar lopen 3 op de 100.000 mensen het op. De gemiddelde leeftijd van de getroffenen is 65 jaar.

Tegenwoordig wordt CLL vaak gerekend tot de lymfomen (kwaadaardige veranderingen in het lymfestelsel) omdat ook de lymfeklieren worden aangetast.

Chronische myeloïde leukemie (CML)

De basis voor CML is de ontwikkeling van kankercellen uit bloedstamcellen. De ziekte is verdeeld in 3 stadia: De "chronische fase" ontwikkelt zich langzaam en gaat, indien onbehandeld, over in de "versnellingsfase", die sneller verloopt en gevaarlijker is. Tenslotte treedt de "blast crisis" op, die vergelijkbaar is met acute leukemie.

Chronische myeloïde leukemie is betrekkelijk zeldzaam. Het treft slechts 1 op de 100.000 mensen per jaar. De meeste patiënten zijn van middelbare leeftijd.

Waarom leukemie precies ontstaat is nog steeds grotendeels onduidelijk. Deskundigen zijn het echter eens over de factoren die het risico op het ontwikkelen van de ziekte verhogen. Dit zijn, bijvoorbeeld:

• Genetische factoren
• Ioniserende straling (b.v. radioactiviteit)
• Chemische stoffen (b.v. benzeen)
• Pesticiden (beschadigen bloedvormend beenmerg)
• Bestraling en chemotherapie (als behandeling voor een andere kanker)
• Medicatie (bv. jarenlang ingenomen immunosuppressiva, die het immuunsysteem van het lichaam onderdrukken)

De vooruitzichten op herstel van een chronische vorm van leukemie hangen van verschillende factoren af. Het type en het stadium van de ziekte zijn bijzonder bepalend.

In het algemeen zijn de kansen beter naarmate de ziekte eerder wordt ontdekt en behandeld.

Met medicatie kan chronische leukemie over een langere periode onder controle worden gehouden. Tot dusver kan CML alleen worden genezen met behulp van een stamcel- of beenmergtransplantatie.