Orlistat

Orlistat is een geneesmiddel voor de behandeling van zwaarlijvigheid. Het belangrijkste effect ervan is dat de opname van vetten uit de menselijke voeding wordt verhinderd, waardoor de calorie-inname wordt verminderd. Het moet altijd worden gecombineerd met een caloriearm dieet onder toezicht van een arts. Orlistat is geïndiceerd bij patiënten met een BMI > 30 en bij patiënten met een BMI > 28 die ook bepaalde gewichtsgerelateerde risicofactoren hebben.

Orlistat is een derivaat van lipstatine, een krachtige natuurlijke remmer van menselijke alvleesklierlipasen. De stof wordt semisynthetisch geproduceerd uit lipstatine, geïsoleerd uit de bacterie Streptomyces toxytricini. Het werd voor het eerst goedgekeurd door de US Food and Drug Administration (FDA) in 1999.

Farmacodynamica

Orlistat werkt door het remmen van maag- en alvleesklierlipasen, de enzymen die triglyceriden afbreken in de darm. Wanneer de lipaseactiviteit wordt geremd, worden triglyceriden uit voedsel niet langer afgebroken tot opneembare vrije vetzuren, maar onveranderd uitgescheiden. Dit vermindert de totale hoeveelheid opgenomen vet met ongeveer 30 % en bevordert gewichtsvermindering.

Orlistat blijkt ook het thioesterasedomein van vetzuursynthase (FAS) te remmen, een enzym dat betrokken is bij de proliferatie van bepaalde kankercellen. De potentiële bijwerkingen van orlistat, zoals remming van andere cellulaire off-targets of slechte biologische beschikbaarheid, hebben het gebruik ervan als doeltreffend antitumormiddel tot dusver echter belemmerd. Orlistat blijft echter het onderwerp van verder onderzoek op dit gebied.

Farmacokinetiek

Orlistat wordt slechts in kleine hoeveelheden systemisch geabsorbeerd. Omdat het effect lokaal in de darm optreedt en de absorptie zo gering is, zijn er geen betrouwbare gegevens over de farmacokinetiek. De voornaamste uitscheidingsroute is via de feces.

Interacties

• Orlistat kan de plasmaspiegels verlagen van ciclosporine, een immunosuppressivum dat wordt gebruikt om afstoting van een transplantaat te voorkomen. de twee geneesmiddelen mogen daarom niet gelijktijdig worden toegediend.
• Orlistat kan ook de absorptie van het antiaritmicum amiodaron verstoren.
• Vermoed wordt dat orlistat de absorptie van HIV-antiretrovirale geneesmiddelen kan verminderen.

Bijwerkingen

De voornaamste bijwerkingen van het geneesmiddel blijven beperkt tot het maagdarmkanaal en omvatten steatorroe (vette, losse ontlasting), fecale incontinentie en frequente of dringende stoelgang. De absorptie van vetoplosbare vitaminen en andere vetoplosbare voedingsstoffen wordt geremd door het gebruik van orlistat.

Contra-indicaties

Orlistat is gecontra-indiceerd bij:

• Malabsorptie
• Overgevoeligheid voor orlistat
• Verminderde galblaasfunctie (bv. na cholecystectomie)
• Zwangerschap en borstvoeding
• Anorexia en boulimia

Voorzichtigheid is geboden, vooral bij verstopte galwegen, verminderde leverfunctie en aandoeningen van de alvleesklier. In deze gevallen wordt het gebruik alleen aanbevolen na een gedetailleerde afweging van het kosten-batenrisico.