IJzer(II) sulfaat

IJzer(II)sulfaat is het tweewaardige ijzerzout van zwavelzuur. De gehydrateerde vorm wordt gebruikt in de geneeskunde om bloedarmoede door ijzertekort te behandelen, maar ook in de industrie. IJzer(II)sulfaat kan worden gegeven in de vorm van tabletten of capsules.

Het staat op de lijst van essentiële geneesmiddelen van de Wereldgezondheidsorganisatie.

Farmacodynamica

IJzer is nodig voor een optimale gezondheid, vooral voor de vorming van rode bloedcellen, die zuurstof door het lichaam vervoeren. Een ijzertekort betekent dat het lichaam niet genoeg gezonde rode bloedcellen kan aanmaken. Bloedarmoede door ijzertekort ontstaat wanneer de ijzerreserves van het lichaam tot een te laag niveau dalen en het opgeslagen ijzer niet voldoende is om de normale productie van rode bloedcellen te ondersteunen. Onvoldoende ijzer in de voeding, verminderde ijzeropname, bloedingen, zwangerschap of ijzerverlies via de urine kunnen leiden tot een ijzertekort. Symptomen van bloedarmoede door ijzertekort zijn vermoeidheid, kortademigheid, hartkloppingen, duizeligheid en hoofdpijn. Door ijzer in te nemen in de vorm van voedingssupplementen, zoals ijzersulfaat, kan het ijzergehalte sneller stijgen wanneer de inname via de voeding en de ijzervoorraden onvoldoende zijn.

Farmacokinetiek

Oraal toegediend ijzer heeft een zeer verschillende biologische beschikbaarheid, afhankelijk van de omstandigheden, waaronder de valentie van het ijzer (Fe2+ of Fe3+), de inname via de voeding en de mate van ijzertekort. Tweewaardig ijzer is beter oplosbaar en heeft daarom meestal een hogere biologische beschikbaarheid dan driewaardig ijzer (Fe3+). Absorptie vindt voornamelijk plaats in de dunne darm, met name in de twaalfvingerige darm en het proximale jejunum. Ongeveer 60% van het ijzer wordt opgenomen in de erytrocyten. De rest van het ijzer bevindt zich in spierweefsel (als onderdeel van myoglobine) en in verschillende enzymen en in de opslagvorm ferritine.

Bijwerkingen

• Donkere ontlasting
• Buikpijn
• Brandend maagzuur
• Misselijkheid
• Constipatie
• Winderigheid
• Braken
• Diarree

Contra-indicaties en voorzorgsmaatregelen

IJzerhoudende producten houden een risico van overdosering in, vooral bij kinderen. IJzer in te grote hoeveelheden is giftig voor het maagdarmstelsel, het hart- en vaatstelsel en het centrale zenuwstelsel. Mogelijke symptomen na een overmatige inname van ijzer zijn misselijkheid, een opgeblazen gevoel, buikpijn, diarree, verstopping en zwarte/teerachtige ontlasting. Symptomen van overdosering in een verder gevorderd stadium zijn onder meer blauwige lippen, vingernagels en handpalmen, slaperigheid, tachycardie, toevallen, metabole acidose, leverschade en cardiovasculaire disfunctie. Als deze symptomen optreden, moet onmiddellijk een arts worden geraadpleegd.