Citroenzuur

Citroenzuur is een kleurloos, zwak organisch zuur. Het komt van nature voor in veel fruit en groenten. De hoogste concentraties van het zuur worden aangetroffen in citrusvruchten. Citroenzuur is ook een natuurlijk tussenproduct van de citroenzuurcyclus, die voorkomt in het metabolisme van alle aërobe organismen. In de industrie wordt de stof gebruikt als antiklontermiddel in bloedafnamebuisjes en als smaak- en conserveringsmiddel in diverse cosmetische en farmaceutische producten.

Citroenzuur werd voor het eerst geïsoleerd in 1784 door de scheikundige Carl Wilhelm Scheele door het te laten neerslaan uit citroensap.

Natuurlijke rol in het organisme

Citraat, het anion van citroenzuur, is een tussenproduct in de citroenzuurcyclus, ook bekend als de TCA-cyclus (tricarbonzuurcyclus) of Krebs-cyclus. Dit is een centraal metabolisme voor dieren, planten en bacteriën. In dit proces katalyseert het enzym citraatsynthase de condensatie van oxaalacetaat met acetyl-CoA tot citraat. Citraat dient dan als substraat voor het enzym aconitase en wordt omgezet in aconietzuur. De cyclus eindigt met de regeneratie van oxaloacetaat en kan opnieuw beginnen. Deze reeks chemische reacties is de bron van ongeveer tweederde van de energie die in hogere organismen uit voedsel wordt verkregen. Hans Adolf Krebs kreeg voor deze ontdekking in 1953 de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde. Citraat speelt ook een belangrijke rol bij de botvorming en de synthese van vetzuren.

Toepassingen in de geneeskunde

Citroenzuur wordt gebruikt als actief bestanddeel in cosmetische preparaten zoals "peelings". Het helpt de buitenste en dode huidlagen op te lossen en te verwijderen, zodat zich nieuwe huid kan vormen. Citroenzuur wordt ook vaak gebruikt als additief voor parenterale geneesmiddelen om de pH-waarde aan te passen. Als alkalisch zout wordt het soms ook gebruikt om nierstenen op te lossen.

Bijwerkingen

Aangezien citroenzuur een natuurlijk in het lichaam voorkomende stof is, zijn bijwerkingen bij regelmatig gebruik niet te verwachten. Overmatige consumptie kan echter leiden tot maagpijn en keelpijn. Contact van geconcentreerde oplossingen met de huid en de ogen kan roodheid en pijn veroorzaken. Langdurige of herhaalde consumptie kan leiden tot erosie van het tandglazuur.